హిందూ సనాతన ధర్మంలో దేవతలకు, పితృదేవతులకు, రుషులకు ప్రత్యేకమైన పూజా విధానాలు ఆచారాలు ఉన్నాయి. అమావాస్య, పౌర్ణమి, ఇతర పర్వదినాలు లేదా గ్రహణ సమయాల్లో స్నానం ఆచరించిన తర్వాత పితృదేవతలకు తర్పణాలు (నీటితో ఇచ్చే నైవేద్యం) సమర్పించడం ఆనవాయితీ. అయితే, ఈ తర్పణాలు వదిలే సమయంలో మన అరచేతిలోని వివిధ భాగాలను ఉపయోగిస్తారన్న విషయం చాలా మందికి తెలియదు. మన శాస్త్రాల ప్రకారం, ప్రతి మనిషి చేతిలో ఏడు రకాల పవిత్ర తీర్థాలు (పుణ్యక్షేత్రాలు) ఉంటాయి. పూజలు లేదా తర్పణాలు చేసేటప్పుడు వీటిని సరైన పద్ధతిలో ఉపయోగించడం ద్వారా విశేషమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుందని ఆధ్యాత్మిక పండితులు చెబుతున్నారు. అసలు ఆ ఏడు తీర్థాలు ఏవి? అరచేతిలో అవి ఎక్కడెక్కడ ఉంటాయో ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
మన చేతులలో ప్రధానంగా దేవ తీర్థం, పితృ తీర్థం, ప్రజాపతి తీర్థం, బ్రహ్మ తీర్థం, అగ్ని తీర్థం, సోమ తీర్థం ఋషి తీర్థం అనే ఏడు పవిత్ర స్థానాలు ఉంటాయి. వీటిని ఎలా గుర్తించాలంటే:
దేవ తీర్థం: అరచేతిలోని చూపుడు వేలు, మధ్య వేలు, ఉంగరపు వేలు, చిటికెన వేలు – ఈ నాలుగు వేళ్ల ముందు భాగాలను (కొనలను) ‘దేవ తీర్థం’ అని పిలుస్తారు.
పితృ తీర్థం: అరచేతిలో చూపుడు వేలు మొదలయ్యే చోట, అనగా బొటనవేలు చూపుడు వేలు మధ్య ఉండే భాగాన్ని ‘పితృ తీర్థం’ అంటారు.
ప్రజాపతి తీర్థం: చేతిలోని చిటికెన వేలు (అతి చిన్న వేలు) మొదలయ్యే భాగాన్ని ‘ప్రజాపతి తీర్థం’ అంటారు. దీనిని కాయ తీర్థం అని కూడా పిలుస్తారు.
బ్రహ్మ తీర్థం: బొటనవేలు ఎక్కడైతే ప్రారంభమవుతుందో ఆ స్థానాన్ని ‘బ్రహ్మ తీర్థం’గా పరిగణిస్తారు.
అగ్ని తీర్థం: కుడి చేతి అరచేతికి సరిగ్గా మధ్యలో ఉండే భాగాన్ని ‘అగ్ని తీర్థం’ అంటారు.
సోమ తీర్థం: ఎడమ చేతి అరచేతికి మధ్యలో ఉండే స్థానాన్ని ‘సోమ తీర్థం’ అని పిలుస్తారు.
రుషి తీర్థం: మన అరచేతిలోని అన్ని వేళ్ల కీళ్ల (కణుపుల) స్థానాలను ‘రుషి తీర్థం’ అంటారు.
తర్పణాలు వదిలేటప్పుడు ఈ తీర్థాల ప్రాముఖ్యత ఏమిటి? దేవుళ్లకు లేదా దేవతలకు జల తర్పణం (నీటిని సమర్పించడం) చేసేటప్పుడు, అరచేతిలోని ‘దేవ తీర్థం’ (వేళ్ల కొనల) ద్వారా మాత్రమే నీటిని వదలాలి. అప్పుడే అది దేవతలకు చేరుతుంది. అదేవిధంగా, మన పూర్వీకులకు లేదా పితృదేవతలకు తర్పణం వదిలేటప్పుడు ఖచ్చితంగా ‘పితృ తీర్థం’ (బొటనవేలు చూపుడు వేలు మధ్య భాగం) గుండా నీటిని సమర్పించాలి. అప్పుడే వారి ఆత్మకు శాంతి కలుగుతుంది. ఇక రుషులకు గురువులకు తర్పణం వదిలే సమయంలో ‘ప్రజాపతి తీర్థం’ (చిటికెన వేలు మొదలు) ద్వారా నీటిని సమర్పించడం ఆచారం.
మానవులకు ప్రధానంగా మూడు రుణాలు ఉంటాయని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. అవి: దేవ రుణం, రుషి రుణం, పితృ రుణం. ఒక మనిషి తన జీవితకాలంలో ఈ మూడు రుణాలను తీర్చుకోవాల్సిన బాధ్యత ఉంది. ఎవరైతే అమావాస్య, పౌర్ణమి, పితృ పక్షాల వంటి ప్రత్యేక దినాలలో సరైన పద్ధతిలో, చేతిలోని సరైన తీర్థాలను ఉపయోగించి తర్పణాలు సమర్పిస్తారో, వారు ఈ మూడు రుణాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు. ఈ రుణాల నుంచి విముక్తి లభించిన వారికి మాత్రమే జీవితంలో అష్టైశ్వర్యాలు, మరణానంతరం మోక్షం, పుణ్యఫలాలు లభిస్తాయని శాస్త్ర వచనం. మన పెద్దలు నేర్పించిన ఈ సంప్రదాయాలను ముందు తరాలకు అందించడం మన ధర్మం. కాబట్టి, ఇకపై మీ ఇంట్లో ఏవైనా పూజలు లేదా తర్పణాలు వదిలేటప్పుడు ఈ నియమాలను తప్పకుండా పాటించి విశేషమైన ఆధ్యాత్మిక ఫలితాలను పొందండి.
గమనిక: పైన పేర్కొన్న సమాచారం ఇంటర్నెట్లో లభించే వివిధ పురాణాలు, ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు పండితుల సూచనల ఆధారంగా కేవలం అవగాహన కోసం మాత్రమే అందించబడింది. తర్పణాలు ఇతర పూజా కార్యక్రమాలను ఆచరించే ముందు సంబంధిత పండితులను లేదా పురోహితులను సంప్రదించడం ఉత్తమం.
