ఒత్తిడికి ప్రతిస్పందనగా శరీరం విడుదల చేసే ముఖ్యమైన హార్మోన్లలో కార్టిసాల్ ఒకటి. దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి కొనసాగినప్పుడు ఆకలి, నిద్ర, ఆహారపు అలవాట్లు, శరీరంలో కొవ్వు నిల్వ వంటి అంశాల్లో మార్పులు రావచ్చు. ముఖ్యంగా పొట్టలో ఉండే విసెరల్ ఫ్యాట్తో కార్టిసాల్కు సంబంధం ఉన్నట్లు వైద్య వర్గాలు వివరిస్తున్నాయి. అయితే పొట్ట కొవ్వు ఉందంటే తప్పనిసరిగా కార్టిసాల్ ఎక్కువగా ఉందని అర్థం కాదు.
1. కార్టిసాల్ అంటే ఏమిటి?
కార్టిసాల్ను సాధారణంగా ‘స్ట్రెస్ హార్మోన్’ అని పిలుస్తారు. మనం ఒత్తిడి లేదా ప్రమాదకర పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నప్పుడు మూత్రపిండాల పైన ఉండే అడ్రినల్ గ్రంథులు ఈ హార్మోన్ను విడుదల చేస్తాయి. తాత్కాలిక ఒత్తిడి సమయంలో శరీరానికి అవసరమైన శక్తిని అందించడంలో కార్టిసాల్ ఉపయోగపడుతుంది. అయితే దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి కొనసాగితే శరీరంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు పడే అవకాశం ఉంటుంది.
2. కార్టిసాల్కు పొట్ట కొవ్వుకు సంబంధం ఏమిటి?
దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి ఉన్నప్పుడు కార్టిసాల్ స్థాయిలు పెరగడం, ఎక్కువగా తినాలనే కోరిక పెరగడం, ముఖ్యంగా అధిక కొవ్వు లేదా చక్కెర ఉన్న ఆహారాలపై ఆసక్తి పెరగడం వంటి మార్పులు చోటుచేసుకోవచ్చు. అదే సమయంలో ఒత్తిడి కారణంగా శారీరక చురుకుదనం, నిద్ర వంటి ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లు కూడా దెబ్బతినవచ్చు. ఇవన్నీ కలిపి బరువు పెరగడానికి దోహదం చేయవచ్చు.
3. ‘కార్టిసాల్ బెల్లీ’ అంటే ఏమిటి?
‘కార్టిసాల్ బెల్లీ’ అనేది సాధారణంగా ఒత్తిడి, కార్టిసాల్ మరియు పొట్ట చుట్టూ కొవ్వు పేరుకుపోవడం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని వివరించడానికి ఉపయోగించే పదం. ముఖ్యంగా విసెరల్ ఫ్యాట్ అంటే పొట్టలోని అవయవాల చుట్టూ పేరుకునే కొవ్వు. అధిక విసెరల్ ఫ్యాట్ ఆరోగ్యానికి ప్రమాదకరంగా మారవచ్చు. ఒత్తిడి కూడా దీనిపై ప్రభావం చూపే అంశాల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.
4. కార్టిసాల్ ఎక్కువగా ఉందని చెప్పే లక్షణాలేంటి?
ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కొంతమందిలో కింది సమస్యలు కనిపించవచ్చు:
నిద్ర సరిగా పట్టకపోవడం
తరచుగా అలసటగా అనిపించడం
ఆకలి పెరగడం
తీపి, అధిక కేలరీల ఆహారాలపై కోరిక పెరగడం
చిరాకు లేదా ఆందోళన
తలనొప్పులు
కండరాల ఒత్తిడి లేదా నొప్పులు
బరువు పెరగడం
అయితే ఈ లక్షణాలు ఉన్నంత మాత్రాన కార్టిసాల్ స్థాయిలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని నిర్ధారించలేం. ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా ఇలాంటి లక్షణాలకు కారణం కావచ్చు.
5. పొట్ట కొవ్వు తగ్గాలంటే ఏం చేయాలి?
ఆహారం, వ్యాయామంతో పాటు ఒత్తిడిని నియంత్రించుకోవడం, తగినంత నిద్రపోవడం కూడా బరువు నిర్వహణలో ముఖ్యమైనవి. రోజువారీ జీవితంలో నడక, వ్యాయామం, ధ్యానం, శ్వాసాభ్యాసాలు, యోగా వంటి ఒత్తిడి తగ్గించే అలవాట్లను పాటించడం సహాయపడవచ్చు. నిద్ర కూడా ఆకలి, ఆహారపు అలవాట్లను ప్రభావితం చేస్తుంది కాబట్టి నిద్రకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం అవసరం.
అయితే పొట్ట చుట్టూ కొవ్వు మాత్రమే పెరగడం వల్ల దాన్ని ‘కార్టిసాల్ బెల్లీ’గా భావించడం సరికాదు. బరువు పెరగడానికి జన్యుపరమైన అంశాలు, ఆహారం, శారీరక శ్రమ, నిద్ర, ఒత్తిడి, కొన్ని ఆరోగ్య పరిస్థితులు, మందులు వంటి అనేక కారణాలు ఉండవచ్చు.
6. ఎప్పుడు వైద్యులను సంప్రదించాలి?
ఆహారం, వ్యాయామంలో పెద్దగా మార్పులు లేకపోయినా బరువు వేగంగా పెరగడం, పొట్ట చుట్టూ కొవ్వుతో పాటు చేతులు, కాళ్లు సన్నబడటం, సులభంగా గాయాలు లేదా చర్మంపై ఊదా రంగు స్ట్రెచ్ మార్కులు రావడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే వైద్యులను సంప్రదించడం మంచిది. అధిక కార్టిసాల్కు సంబంధించిన కుషింగ్ సిండ్రోమ్ వంటి అరుదైన పరిస్థితుల్లో ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు.
గమనిక: ఈ కథనంలోని ఆరోగ్య సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే. ఇది వైద్యుల వ్యక్తిగత సలహాకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.
ఈ సమాచారాన్ని అనుసరించడం వల్ల కలిగే ఫలితాలకు సంబంధిత సంస్థ ఎలాంటి బాధ్యత వహించదు.