ప్రకృతి అద్భుతాలను తనలో దాచుకున్న జీవరాశిలో బోవర్ బర్డ్కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. భాగస్వామిని ఆకర్షించేందుకు ఈ పక్షి చేసే ప్రయత్నాలు చూస్తే ఆశ్చర్యపోవాల్సిందే. ఆస్ట్రేలియా, న్యూ గినియా ప్రాంతాల్లో కనిపించే ఈ పక్షుల్లో ముఖ్యంగా మగ పక్షులు ఆడ పక్షిని ఆకర్షించేందుకు అత్యంత కళాత్మకమైన ‘బోవర్’లను నిర్మిస్తాయి. ఇవి గూళ్లు కావు. గుడ్లు పెట్టడానికి, పిల్లలను పెంచడానికి ఉపయోగించే నివాసాలు కూడా కావు. ఆడ పక్షిని ఆకట్టుకునేందుకు నిర్మించే ప్రత్యేకమైన కోర్ట్షిప్ వేదికలు.
మంచి బోవర్ నిర్మించాలంటే స్థలం ఎంపిక కూడా ముఖ్యమే. మగ బోవర్ బర్డ్ సాధారణంగా అడవిలో తగిన ప్రదేశాన్ని ఎంచుకుని, అక్కడ బలమైన పుల్లలు, కొమ్మలను సేకరిస్తుంది. వాటిని నేలపై ప్రత్యేకమైన పద్ధతిలో అమర్చి, రెండు వైపులా గోడల్లా ఉండే నిర్మాణాన్ని రూపొందిస్తుంది. కొన్ని జాతుల్లో ఇది సొరంగం లేదా గుడారం లాంటి ఆకారంలో ఉంటుంది. బోవర్ నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత కూడా మగ పక్షి పని అయిపోయిందని భావించదు. దాన్ని నిరంతరం మరమ్మతు చేస్తూ, అలంకరిస్తూ ఉంటుంది.
ఇక్కడి నుంచే అసలు కళ మొదలవుతుంది. బోవర్ బర్డ్ తన కోర్ట్షిప్ వేదికను అందంగా అలంకరించేందుకు అడవిలోని వివిధ వస్తువులను సేకరిస్తుంది. కొన్ని జాతులకు నిర్దిష్ట రంగులంటే ప్రత్యేకమైన ఇష్టం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, సాటిన్ బోవర్ బర్డ్ మగ పక్షులకు నీలం రంగు వస్తువులపై ప్రత్యేక ఆకర్షణ ఉంటుంది. నీలం రంగు పూలు, పండ్ల భాగాలు, ఈకలు మాత్రమే కాకుండా.. మనుషులు పడేసిన నీలం రంగు ప్లాస్టిక్ ముక్కలు, బాటిల్ క్యాప్స్, స్ట్రాస్ వంటి వస్తువులను కూడా సేకరించి బోవర్ చుట్టూ అమరుస్తాయి.
ఇది కేవలం వస్తువులను ఏరి పెట్టడం మాత్రమే కాదు. కొన్ని బోవర్ బర్డ్ జాతులు తమ బోవర్ను మరింత ఆకర్షణీయంగా కనిపించేలా మొక్కల పదార్థాలను నమిలి, వాటిని లాలాజలంతో కలిపి ఒక పేస్ట్లా తయారు చేస్తాయి. ఆ మిశ్రమాన్ని బోవర్ భాగాలకు పూయడానికి చిన్న కర్రలను ఉపయోగిస్తాయి. అంటే ప్రకృతిలో లభించే వస్తువులను ఉపయోగించుకుని తమ కోర్ట్షిప్ వేదికను మరింత ఆకర్షణీయంగా మార్చే ప్రయత్నం చేస్తాయి.
బోవర్ బర్డ్లలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన విషయాల్లో మరోటి వాటి వస్తువుల అమరిక. కొన్ని జాతులు వస్తువులను యాదృచ్ఛికంగా పడేయకుండా, పరిమాణం, ఆకారం, దూరం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఒక నిర్దిష్ట క్రమంలో అమరుస్తాయి. ముఖ్యంగా గ్రేట్ బోవర్ బర్డ్లో కనిపించే ఈ అమరిక ఒక రకమైన ‘ఫోర్స్డ్ పర్స్పెక్టివ్’ లేదా దృశ్య భ్రమను సృష్టిస్తుంది. చిన్న వస్తువులను ముందుభాగంలో, పెద్ద వస్తువులను వెనుకభాగంలో అమర్చడం ద్వారా కోర్ట్ ఒక నిర్దిష్ట కోణం నుంచి చూసినప్పుడు ప్రత్యేకమైన పరిమాణ భ్రమ కనిపిస్తుంది. ఈ అమరిక ఆడ పక్షి దృష్టిని ఆకర్షించడంలో మగ పక్షికి ఉపయోగపడుతుందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
అంటే బోవర్ బర్డ్ ప్రపంచంలో కేవలం నిర్మాణం సరిపోదు.. దాన్ని ఎలా అలంకరించాలి, వస్తువులను ఎక్కడ పెట్టాలి, ఏ రంగులను ఎంచుకోవాలి అనే విషయాల్లోనూ మగ పక్షి ఎంతో శ్రద్ధ చూపుతుంది. అయితే ఈ అలంకరణ పద్ధతులు అన్ని బోవర్ బర్డ్ జాతుల్లో ఒకేలా ఉండవు. ఒక్కో జాతికి ఒక్కో రకమైన నిర్మాణం, అలంకరణ, రంగుల ఎంపిక ఉంటుంది.
ఇక బోవర్ సిద్ధమైన తర్వాత అసలు ప్రదర్శన మొదలవుతుంది. మగ పక్షి తన బోవర్ దగ్గర ఆడ పక్షి కోసం ఎదురుచూస్తుంది. ఆడ బోవర్ బర్డ్ అక్కడికి వచ్చినప్పుడు ముందుగా బోవర్ను పరిశీలిస్తుంది. దాని నిర్మాణం, అలంకరణ, అక్కడ అమర్చిన వస్తువులను గమనిస్తుంది. ఆడ పక్షి ఆసక్తి చూపిస్తే మగ పక్షి తన కోర్ట్షిప్ ప్రదర్శనను ప్రారంభిస్తుంది. రకరకాల శబ్దాలు చేస్తూ, ఈకలను ప్రదర్శిస్తూ, శరీర కదలికలతో డాన్స్ చేస్తూ ఆడ పక్షిని ఆకట్టుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తుంది.
ఆడ పక్షి మాత్రం అంత సులభంగా ఆకర్షితురాలు కాదు. బోవర్ను పరిశీలించడం, మగ పక్షి ప్రదర్శనను గమనించడం వంటి దశల తర్వాతే తన నిర్ణయం తీసుకుంటుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో ఆడ పక్షులు బోవర్లోని వస్తువులను కదిలించడం లేదా పరిశీలించడం కూడా కనిపిస్తుంది. దీంతో మగ పక్షి తన అలంకరణను మళ్లీ సరిచేసుకోవాల్సి వస్తుంది.
బోవర్ నిర్మాణం విషయంలో మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే.. ఇది కేవలం ఒక్కసారి చేసి వదిలేసే పని కాదు. మగ పక్షులు తమ బోవర్ను నిరంతరం నిర్వహిస్తాయి. అలంకరణ వస్తువులు పోయినా లేదా ప్రత్యర్థి పక్షులు వాటిని కదిలించినా మళ్లీ సేకరించి అమరుస్తాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో ప్రత్యర్థి మగ పక్షులు ఇతరుల బోవర్లను పాడుచేసేందుకు కూడా ప్రయత్నిస్తాయి. అందుకే నిర్మాణంతో పాటు దాన్ని కాపాడుకోవడం కూడా మగ పక్షికి ముఖ్యమే.
సాటిన్ బోవర్ బర్డ్ విషయంలో మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఉంది. చిన్న వయసులో మగ పక్షులు ఆడ పక్షుల మాదిరిగానే ఆకుపచ్చటి రంగులో కనిపిస్తాయి. వయసు పెరిగేకొద్దీ వాటి ఈకల్లో మార్పులు వచ్చి మెరిసే నీలం-నలుపు రంగు రూపం అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఆ రూపం, బోవర్ అలంకరణలో ఉపయోగించే నీలం రంగు వస్తువులు.. రెండూ కలిసి ఆడ పక్షిని ఆకర్షించే ప్రదర్శనలో భాగమవుతాయి.
బోవర్ బర్డ్ ప్రవర్తనను చూస్తే మనుషుల ప్రపంచంలోని పెళ్లి చూపులు, ఇల్లు అలంకరించడం వంటి విషయాలు గుర్తుకు రావచ్చు. అయితే ప్రకృతిలో ఇది మరింత ఆసక్తికరమైన పరిణామ ప్రక్రియ. మంచి బోవర్ నిర్మించడం, దాన్ని ఆకర్షణీయంగా అలంకరించడం, సరైన వస్తువులను ఎంచుకోవడం, ఆడ పక్షి ముందు ప్రదర్శన ఇవ్వడం.. ఇవన్నీ మగ పక్షి భాగస్వామిని ఆకర్షించే కోర్ట్షిప్ వ్యూహంలో భాగం.
భాగస్వామిని ఆకర్షించడానికి ఒక పక్షి నిర్మాణం, రంగులు, వస్తువుల అమరిక, శబ్దాలు, నృత్యం.. ఇలా ఎన్నో అంశాలను కలిపి ఉపయోగించడం ప్రకృతిలోని అద్భుతమైన పరిణామానికి మరో ఉదాహరణ. బోవర్ బర్డ్ కథ మనకు ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా చెబుతుంది.. ప్రకృతిలో అందం కేవలం చూపు కోసం మాత్రమే కాదు.. జీవనం కొనసాగించే ఒక వ్యూహం కూడా!