Ganesh Chaturthi: గణేష్ చతుర్థి పండుగ గణపతి బప్పాకు ఘనంగా స్వాగతం పలకడంతో ప్రారంభమై, భక్తిశ్రద్ధలతో నిమజ్జనం చేయడంతో ముగుస్తుంది. 2026లో గణేష్ ఉత్సవం సెప్టెంబర్ 14న ప్రారంభమై, అనంత చతుర్దశి సందర్భంగా సెప్టెంబర్ 25న ముగుస్తుంది. అయితే, ప్రతి కుటుంబం, ప్రాంతం తమ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి గణపతిని ఒకటిన్నర రోజు, మూడు, ఐదు, ఏడు లేదా పది రోజుల తర్వాత నిమజ్జనం చేస్తారు. గణపతికి వీడ్కోలు పలికే ముందు నిర్వహించే ముఖ్యమైన ఆచారాల్లో ఉత్తర పూజ ఒకటి. ఈ పూజ పూర్తయిన తర్వాత గణపతి విగ్రహాన్ని దాని పీఠం నుంచి కొద్దిగా ముందుకు లేదా పక్కకు జరుపుతారు. అయితే ఇలా ఎందుకు చేస్తారనే సందేహం చాలా మందికి ఉంటుంది. దీని వెనుక ఉన్న సంప్రదాయ భావన ఏమిటో తెలుసుకుందాం.
ఉత్తర పూజ అంటే ఏమిటి?
గణపతి నిమజ్జనానికి ముందు నిర్వహించే ప్రత్యేక పూజనే ఉత్తర పూజ అని పిలుస్తారు. గణేశుడిని ప్రతిష్ఠించిన రోజు ఎలా భక్తిశ్రద్ధలతో స్వాగతిస్తారో, నిమజ్జనం చేసే సమయంలో కూడా అదే భక్తి భావంతో ఆయనకు వీడ్కోలు పలకడం ఈ ఆచారంలోని ముఖ్య ఉద్దేశంగా భావిస్తారు. ఉత్తర పూజలో గణపతికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించి, నైవేద్యం సమర్పించి, హారతి ఇస్తారు. తమ ఇంటికి విచ్చేసి ఆశీర్వదించినందుకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ, కుటుంబ సభ్యులపై ఎల్లప్పుడూ అనుగ్రహం ఉండాలని ప్రార్థిస్తారు.
పూజ తర్వాత గణపతి విగ్రహాన్ని ఎందుకు కదిలిస్తారు?
ఉత్తర పూజ పూర్తయిన తర్వాత గణపతి విగ్రహాన్ని దాని అసలు స్థానం నుంచి కొద్దిగా కదిలించడం అనేక ప్రాంతాల్లో పాటించే సంప్రదాయం. మత విశ్వాసం ప్రకారం, ఇది గణపతి బప్పాకు వీడ్కోలు ప్రారంభమైందనే ప్రతీకాత్మక సంకేతం. ప్రతిష్ఠాపన సమయంలో గణేశుడిని ఆహ్వానించి ప్రత్యేక స్థానంలో కూర్చోబెట్టినట్లే, నిమజ్జనం చేసే సమయంలో ఆయన ఆ పీఠాన్ని విడిచి బయలుదేరుతున్నారనే భావంతో విగ్రహాన్ని కొద్దిగా ముందుకు లేదా పక్కకు జరుపుతారని విశ్వసిస్తారు. అంటే, ఇది కేవలం విగ్రహం స్థానాన్ని మార్చడం మాత్రమే కాదు. బప్పా తన తాత్కాలిక పూజా స్థలం నుంచి నిమజ్జన యాత్రకు బయలుదేరుతున్నారనే భావానికి ప్రతీకగా ఈ ఆచారాన్ని పాటిస్తారు.
ఇవి కూడా చదవండి
ఉత్తర పూజ తర్వాత ఏం చేస్తారు?
ఉత్తర పూజ పూర్తయిన అనంతరం భక్తులు గణపతికి చివరి హారతి ఇస్తారు. కుటుంబ సభ్యులు, బంధువులు కలిసి బప్పాను దర్శించుకుని ఆశీస్సులు కోరుకుంటారు. అనంతరం విగ్రహాన్ని కొద్దిగా కదిలించి, నిమజ్జనానికి సిద్ధం చేస్తారు. ఈ సమయంలో భక్తులు “గణపతి బప్పా మోరియా.. వచ్చే ఏడాది త్వరగా రండి” అంటూ భక్తి నినాదాలు చేస్తూ గణపతిని నిమజ్జన స్థలానికి తీసుకెళ్తారు. కుటుంబంలో సుఖశాంతులు, శ్రేయస్సు, ఆనందం కలగాలని ప్రార్థిస్తూ బప్పాకు వీడ్కోలు పలుకుతారు.
సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న భావన ఇదే
గణపతి ప్రతిష్ఠాపన అనేది దేవుడిని ఆహ్వానించే కార్యక్రమమైతే, నిమజ్జనం అనేది భక్తితో ఆయనకు వీడ్కోలు పలికే కార్యక్రమంగా భావిస్తారు. ఈ రెండు సందర్భాల్లోనూ ఆచారాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. అందుకే ఉత్తర పూజ అనంతరం గణపతి విగ్రహాన్ని కొద్దిగా కదిలిస్తారు. మత సంప్రదాయం ప్రకారం, ఇది బప్పా తన పీఠాన్ని విడిచి నిమజ్జనానికి బయలుదేరుతున్నారనే సంకేతంగా పరిగణించబడుతుంది. వచ్చే ఏడాది కూడా గణపతి తిరిగి తమ ఇంటికి రావాలని కోరుకుంటూ భక్తులు ఆనందం, భక్తి, కాస్త భావోద్వేగంతో బప్పాకు వీడ్కోలు పలుకుతారు.
(Disclaimer: ఈ కథనంలోని వివరాలు మత విశ్వాసాలు, సంప్రదాయాల ఆధారంగా ఇవ్వబడ్డాయి. ప్రాంతం, కుటుంబ ఆచారాలను బట్టి పూజా విధానాల్లో మార్పులు ఉండవచ్చు. వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకునేముందు సంబంధిత నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.)