అడవిలో ప్రతి అడుగుకూ ఓ అర్థం ఉంటుంది. ప్రతి శబ్దం వెనుక ఓ సంకేతం ఉంటుంది. అక్కడ మనుషుల్లా ఫోన్లు, వైర్లెస్ సెట్లు లేకపోయినా.. జంతువులకు మాత్రం తమదైన సమాచార వ్యవస్థ ఉంటుంది. ముఖ్యంగా పులి వంటి ప్రమాదకరమైన మాంసాహారి కదలికలను గుర్తించడంలో కొండముచ్చులు (లంగూర్లు) కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. పులి వేటకు బయలుదేరినప్పుడు.. దాన్ని ముందుగా పసిగట్టే కొండముచ్చులు ప్రత్యేకమైన అలారం కాల్స్ చేస్తూ అడవిలోని ఇతర జంతువులను అప్రమత్తం చేస్తాయి. కవ్వాల్ టైగర్ రిజర్వ్లో వన్యప్రాణుల ప్రవర్తనపై అవగాహన ఉన్న ఫారెస్ట్ రేంజ్ ఆఫీసర్ రామమోహన్ తెలిపిన వివరాల ప్రకారం.. కొండముచ్చుల ఈ అలారం వ్యవస్థ అడవిలో సహజంగా ఏర్పడిన ఒక అద్భుతమైన కమ్యూనికేషన్ విధానం.
పులి కనిపిస్తే మొదట స్పందించేది ఎవరు?
పులి అడవిలో నిశ్శబ్దంగా కదులుతుంది. వేట కోసం బయటకు వచ్చినప్పుడు తన ఉనికి ఇతర జంతువులకు తెలియకుండా ఉండేందుకు సాధ్యమైనంత వరకు దాక్కుంటూ, పొదలు, చెట్లను అడ్డుగా చేసుకుంటూ ముందుకు సాగుతుంది. కానీ చెట్లపై లేదా ఎత్తైన ప్రదేశాల్లో ఉండే కొండముచ్చులకు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాన్ని గమనించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. పులి కదలికను అవి గుర్తించిన వెంటనే పరిస్థితి మారిపోతుంది. సాధారణంగా ప్రశాంతంగా ఉండే కొండముచ్చులు ఒక్కసారిగా ప్రత్యేకమైన శబ్దాలు చేయడం ప్రారంభిస్తాయి. ఇవే అలారం కాల్స్. ఒక కొండముచ్చి ఇచ్చిన హెచ్చరికను చుట్టుపక్కల ఉన్న ఇతర కొండముచ్చులు కూడా అందుకుని స్పందిస్తాయి. దీంతో ఒక్క జంతువు గుర్తించిన ప్రమాదం.. క్రమంగా మొత్తం పరిసర ప్రాంతంలోని జంతువులకు చేరుతుంది.
ఒక్క శబ్దం కాదు.. సందర్భాన్ని బట్టి టోన్ మారుతుంది!
ఇక్కడే కొండముచ్చుల కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలో ఆసక్తికరమైన విషయం ఉంది. ప్రమాదం ఉందని చెప్పడానికి అవి ఒకే రకమైన శబ్దాన్ని ఉపయోగించవు. ప్రమాదం ఏది? అది ఎక్కడ ఉంది? ఎంత సమీపంలో ఉంది? వంటి పరిస్థితులను బట్టి వాటి శబ్దం, టోన్లో మార్పులు కనిపిస్తాయని అటవీ అధికారులు చెబుతున్నారు. అంటే మనుషులు కూడా ఒకే మాటను పరిస్థితిని బట్టి వేర్వేరు స్వరాలతో చెప్పినట్టే.. కొండముచ్చుల అలారం కాల్స్లోనూ తేడాలు ఉంటాయి. ఉదాహరణకు సాధారణంగా ఒక ప్రమాదాన్ని గుర్తించినప్పుడు చేసే శబ్దం కంటే.. సమీపంలో పులి కదులుతున్నప్పుడు చేసే హెచ్చరిక మరింత తీవ్రంగా ఉండవచ్చు. చుట్టుపక్కల ఉన్న కొండముచ్చులు ఆ సంకేతాన్ని అందుకుని తమ గుంపులోని ఇతర సభ్యులను అప్రమత్తం చేస్తాయి.
ఒక హెచ్చరిక.. ఎన్నో ప్రాణాలకు రక్షణ
కొండముచ్చుల అలారం కాల్ కేవలం వాటి గుంపును రక్షించుకోవడానికే పరిమితం కాదు. అడవిలోని ఇతర జంతువులు కూడా ఈ శబ్దాలను విని ప్రమాదాన్ని అంచనా వేసుకుంటాయి. పులి సంచరిస్తోందని సంకేతం అందగానే జింకలు, అడవి పందులు, ఇతర చిన్న జంతువులు మరింత అప్రమత్తమవుతాయి. కొన్ని జంతువులు వెంటనే అక్కడి నుంచి దూరంగా వెళ్లిపోతాయి. మరికొన్ని తమ కదలికలను తగ్గించి దాక్కుంటాయి. అంటే.. ఒక కొండముచ్చి ఇచ్చే అలారం కాల్ అడవిలోని అనేక జీవులకు ముందస్తు హెచ్చరికగా పనిచేస్తుంది.
అడవికి సొంత వైర్లెస్ నెట్వర్క్
మనుషుల ప్రపంచంలో అత్యవసర సమాచారం ఒకరి నుంచి మరొకరికి ఫోన్ లేదా వైర్లెస్ ద్వారా చేరుతుంది. అడవిలో అలాంటి సాంకేతిక పరికరాల అవసరం లేదు. జంతువుల శబ్దాలు, కదలికలు, వాసనలు, ఇతర సంకేతాలే వాటి సమాచార వ్యవస్థ. ఈ వ్యవస్థలో కొండముచ్చుల పాత్ర ప్రత్యేకమైనది. చెట్లపై నుంచి దూర ప్రాంతాలను గమనించగలగడం, ప్రమాదాన్ని త్వరగా గుర్తించడం, ఆ తర్వాత శబ్దాల ద్వారా ఇతరులను హెచ్చరించడం వల్ల అవి అడవికి ఒక రకంగా నేచురల్ అలారం సిస్టమ్గా పనిచేస్తాయి.
పులికి మాత్రం ఇదే పెద్ద సమస్య!
అయితే కొండముచ్చుల ఈ హెచ్చరికలు పులి వేటను కష్టతరం చేస్తాయి. పులి ఎంత నిశ్శబ్దంగా కదిలినా.. కొండముచ్చులు దాన్ని గుర్తించి అలారం ఇచ్చేస్తే, దాని లక్ష్యంగా మారే జంతువులు ముందుగానే అప్రమత్తమవుతాయి. అందుకే పులి కూడా కొండముచ్చుల కదలికలను గమనిస్తూ ఉంటుంది. వేటలో విజయవంతం కావాలంటే తన ఉనికి బయటపడకుండా జాగ్రత్తపడాల్సి ఉంటుంది. ఇలా ఒకవైపు పులి తన వేట కోసం వ్యూహం రచిస్తుంటే.. మరోవైపు కొండముచ్చులు దాన్ని గుర్తించి అడవిలోని మిగతా జీవులకు హెచ్చరికలు పంపిస్తుంటాయి. ఇది వేటగాడు–వేటి మధ్య జరిగే సహజ పోరాటంలో ఓ అద్భుతమైన సమాచార యుద్ధం.
కవ్వాల్ అడవుల్లో కనిపించే ప్రకృతి అద్భుతం
కవ్వాల్ టైగర్ రిజర్వ్లో ఇలాంటి సహజ ప్రవర్తనలు వన్యప్రాణుల మధ్య ఉన్న పరస్పర సంబంధాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తాయి. పులి ఒక్కటే అడవికి రాజు కాదు.. దాని చుట్టూ ఉన్న ప్రతి జంతువు కూడా పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఓ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. కొండముచ్చులు చేసే అలారం కాల్స్ అందుకు ఓ మంచి ఉదాహరణ. పులి కదలికను గుర్తించడం నుంచి ఇతర జంతువులను అప్రమత్తం చేయడం వరకు.. కేవలం కొన్ని శబ్దాల ద్వారా జరిగే ఈ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థ ప్రకృతి ఎంత తెలివిగా జీవులను తీర్చిదిద్దిందో చూపిస్తుంది. అడవిలో వైర్లెస్ లేదు.. మొబైల్ లేదు.. కానీ సమాచారం మాత్రం క్షణాల్లో చేరుతుంది. ఆ సమాచారానికి మొదటి వాచ్మన్ కొండముచ్చే!