పంజాబ్లోని గురుదాస్పూర్ జిల్లాలో ఉన్న డేరా బాబా నానక్ రైల్వే స్టేషన్ కేవలం ఒక రైల్వే స్టేషన్ మాత్రమే కాదు, భారత విభజన విచారకర చరిత్రకు నిశ్శబ్ద సాక్షి. సుమారు వందేళ్ల నాటి ఈ చారిత్రక స్టేషన్లో అత్యంత విచిత్రమైన విషయం ఏమిటంటే, ఇక్కడ పాకిస్తాన్ సరిహద్దుకు సరిగ్గా 600 మీటర్ల ముందే రైలు పట్టాలు హఠాత్తుగా అంతమైపోతాయి. 1947 దేశ విభజనకు ముందు ఈ పట్టాల మీదుగానే రైళ్లు నేరుగా పాకిస్తాన్లోని వివిధ నగరాలకు ప్రయాణించేవి. విభజన తర్వాత సరిహద్దులు ఏర్పడటంతో రైలు రాకపోకలు పూర్తిగా నిలిచిపోయాయి. నేడు ఈ ప్రదేశం గతం నాటి జ్ఞాపకాలను, భారత్-పాక్ విభజన గాథను ప్రతిబింబించే పర్యాటక స్థలంగా నిలిచింది.
ఒకప్పుడు పాకిస్తాన్కు ఉజ్జ్వల రవాణా మార్గం:
సుమారు ఒక శతాబ్దం కిందట బ్రిటిష్ కాలంలో నిర్మించిన ఈ రైల్వే స్టేషన్ ఒకప్పుడు ప్రయాణికులతో, వ్యాపారులతో కళకళలాడుతుండేది. దేశ విభజనకు ముందు ఈ రైలు మార్గం గుండా ప్రతిరోజూ రైళ్లు పాకిస్తాన్లోని వివిధ నగరాలకు రాకపోకలు సాగించేవి. సరిహద్దుకు ఇరువైపులా ఉన్న వేలాది కుటుంబాలను, బంధువులను, వ్యాపార సంబంధాలను కలిపే ముఖ్యమైన వారధిగా ఈ లైన్ ఉపయోగపడేది.
1947 విభజనతో మారిన రూపురేఖలు:
1947లో దేశ విభజన జరగడంతో ఒక్కసారిగా పరిస్థితులన్నీ తలకిందులయ్యాయి. కొత్త సరిహద్దులు ఏర్పడటంతో ఈ మార్గంలో రైళ్ల రాకపోకలను శాశ్వతంగా నిలిపివేశారు. భారత్ సరిహద్దు ముగిసే చోట, అంటే అంతర్జాతీయ సరిహద్దుకు కేవలం 600 మీటర్ల ముందే ఈ రైలు పట్టాలను ముగించారు. దాంతో ఒకప్పుడు నిరంతరం రైళ్ల కూతలతో మోగిపోయిన ఆ పట్టాలు, నేడు పొదలు, చెట్లతో నిండిపోయి నిశ్శబ్దంగా మిగిలిపోయాయి.
కర్తార్పూర్ కారిడార్, ప్రస్తుత ప్రాముఖ్యత:
సిక్కుల ప్రథమ గురువు శ్రీ గురు నానక్ దేవ్ జీతో ఈ ప్రాంతానికి ఎంతో ఆధ్యాత్మిక అనుబంధం ఉంది. సమీపంలోనే ప్రతిష్టాత్మకమైన కర్తార్పూర్ కారిడార్ ప్రారంభమైన తర్వాత ఇక్కడికి వచ్చే భక్తులు, పర్యాటకుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగింది. చరిత్రపై ఆసక్తి ఉన్నవారు, ఈ స్టేషన్కు వచ్చి పాకిస్తాన్ సరిహద్దుకు ముందే ముగిసిపోయే ఆ చారిత్రక పట్టాలను ప్రత్యక్షంగా చూసి విభజన జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకుంటారు.
కాలం మారింది, సరిహద్దులు మారాయి.. కానీ, డేరా బాబా నానక్ స్టేషన్లోని చివరి రైలు పట్టా మాత్రం గతం నాటి చెరగని సంతకంలా నిలిచింది. ఇది కేవలం ఒక ఇనుప ముక్క కాదు, రెండు దేశాల మధ్య తెగిపోయిన అనుబంధాలకు, నెరవేరని కలలకు సజీవ సాక్ష్యం.
