నేటి డిజిటల్ యుగంలో యూపీఐ లావాదేవీలు పెరిగినప్పటికీ, వ్యాపార, వ్యక్తిగత లావాదేవీలలో చెక్ ఇప్పటికీ అత్యంత నమ్మకమైన సాధనంగా ఉంది. అయితే సంతకం చేసి అవతలి వ్యక్తికి చెక్కు ఇచ్చేటప్పుడు తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకోకపోతే అది కేవలం ఆర్థిక ఇబ్బందులకే కాదు, ఏకంగా జైలు శిక్షకు కూడా దారితీయవచ్చు. నెగోషియబుల్ ఇన్స్ట్రుమెంట్స్ యాక్ట్లోని సెక్షన్ 138** ప్రకారం చెక్ బౌన్స్ అవ్వడం ఒక తీవ్రమైన నేరం. దీనిపై పూర్తి అవగాహన కోసం ఈ ప్రత్యేక కథనం.
సెక్షన్ 138 అంటే ఏమిటి..?
బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలపై ప్రజల్లో నమ్మకాన్ని పెంచేందుకు చట్టం ఈ నిబంధనను తీసుకువచ్చింది. ఒక వ్యక్తి తన ఆర్థిక బాధ్యతను తీర్చడానికి ఇచ్చిన చెక్కు బ్యాంకులో రిజెక్ట్ అయితే దానిని నేరంగా పరిగణిస్తారు. ప్రధానంగా ఈ కారణాల వల్ల..
- ఖాతాలో సరిపడా డబ్బు లేకపోవడం.
- చెక్కు క్లియర్ కాకముందే ఖాతాను క్లోజ్ చేయడం.
- సంతకం సరిపోలకపోవడం లేదా సాంకేతిక లోపాలు.
- చెల్లింపులను ఉద్దేశపూర్వకంగా నిలిపివేయడం .
చెక్ బౌన్స్ కేసు ప్రక్రియ ఎలా ఉంటుంది
ఒక చెక్కు బౌన్స్ అయినప్పుడు అది నేరుగా కేసుగా మారదు. దానికి ఒక పద్ధతి ఉంటుంది..
3 నెలల గడువు: చెక్కుపై ఉన్న తేదీ నుండి 3 నెలల్లోపు దానిని బ్యాంకులో జమ చేయాలి.
రిటర్న్ మెమో: బ్యాంకు ఆ చెక్కును తిరస్కరిస్తూ రిటర్న్ మెమో ఇస్తుంది.
లీగల్ నోటీసు: మెమో అందిన 30 రోజుల్లోపు, డబ్బు రావాల్సిన వ్యక్తి అవతలి వ్యక్తికి లీగల్ నోటీసు పంపాలి.
15 రోజుల సమయం: నోటీసు అందిన 15 రోజుల్లోపు చెక్కు ఇచ్చిన వ్యక్తి స్పందించి చెల్లింపు చేయాలి. అలా చేయని పక్షంలోనే కోర్టులో కేసు దాఖలు చేసే అవకాశం ఉంటుంది.
శిక్షలు చాలా తీవ్రం.. జాగ్రత్త..
సెక్షన్ 138 కింద దోషిగా తేలితే కోర్టు ఈ శిక్షలను విధించవచ్చు..
జైలు శిక్ష: గరిష్టంగా రెండు సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష పడే అవకాశం ఉంది.
భారీ జరిమానా: చెక్కుపై ఉన్న మొత్తం కంటే రెండు రెట్లు జరిమానా కట్టాల్సి రావచ్చు.
కొన్ని సందర్భాల్లో జైలు శిక్ష, జరిమానా రెండూ కలిపి విధించవచ్చు.
మీరు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు:
బ్యాలెన్స్ చెక్: ఖాతాలో తగినంత నగదు ఉన్నప్పుడు మాత్రమే చెక్కులు జారీ చేయండి.
ఖాళీ చెక్కులు వద్దు: ఎవరికీ ఆలోచించకుండా సంతకం చేసిన ఖాళీ చెక్కులు ఇవ్వకండి.
నోటీసులకు స్పందన: ఒకవేళ పొరపాటున చెక్ బౌన్స్ అయ్యి లీగల్ నోటీసు వస్తే, వెంటనే స్పందించండి. నిర్లక్ష్యం చేస్తే కోర్టు మెట్లు ఎక్కాల్సి వస్తుంది.
న్యాయ సలహా: వివాదం తలెత్తినప్పుడు నిపుణులైన లాయర్ల సలహా తీసుకోవడం ఉత్తమం.
చెక్ బౌన్స్ అనేది కేవలం బ్యాంకుకు సంబంధించిన సమస్య కాదు, ఇది ఒక క్రిమినల్ నేరం. కాబట్టి, ఎవరికైనా చెక్కు ఇచ్చేటప్పుడు పది సార్లు ఆలోచించి.. మీ ఖాతాలో డబ్బును చెక్ చేసుకోవడం మీ గౌరవానికి, భవిష్యత్తుకు చాలా అవసరం.
