వినాయక చవితి వచ్చిందంటే చాలు హైదరాబాద్ నగరం గణేశ్ నామస్మరణతో మారుమోగుతుంది. ప్రతి వీధిలో వినాయక మండపాలు కనిపిస్తాయి. భక్తులు పెద్ద ఎత్తున పూజలు చేస్తారు. నిమజ్జన వేడుకలను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఖైరతాబాద్ మహా గణేష్ను చూసేందుకు భక్తులు ఆసక్తి చూపిస్తారు. ఆ తర్వాత గణేశ్ ఉత్సవాల్లో బాలాపూర్ గణేశ్కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. బాలాపూర్ గణేశ్ పేరు వినగానే ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది లడ్డూ వేలం. ఏటా జరిగే ఈ వేలం కోసం భక్తులు, ప్రజలు ఎంతో ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తుంటారు.
బాలాపూర్ లడ్డూ అంటే కేవలం ఒక మిఠాయి కాదు. గణపయ్యకు నైవేద్యంగా సమర్పించి, పూజలు నిర్వహించిన ప్రసాదం. దానిపై భక్తుల్లో ఎంతో నమ్మకం ఉంది. ఇంటికి తీసుకెళ్తే శుభం కలుగుతుందని చాలామంది విశ్వసిస్తారు. కుటుంబంలో సుఖసంతోషాలు ఉంటాయని నమ్ముతారు. కొందరు కుటుంబ సభ్యులకు ప్రసాదంగా పంచుకుంటారు. మరికొందరు ఇంట్లో పూజిస్తారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అయితే ప్రసాదాన్ని పొలాల్లో చల్లితే పంటలు బాగా పండుతాయనే నమ్మకం ఉంది. ఇవన్నీ భక్తుల విశ్వాసాలు. వాటిని శాస్త్రీయంగా నిరూపితమైన ఫలితాలుగా చూడకూడదు.
1980లో మొదలైన ఉత్సవం.. 1994లో లడ్డూ వేలం
బాలాపూర్లో గణేశ్ ఉత్సవాలకు 1980లో శ్రీకారం చుట్టినట్టు పలు కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. తొలినాళ్లలో స్థానికులంతా కలిసి ఉత్సవాలను నిర్వహించేవారు. కాలం గడిచేకొద్దీ ఉత్సవాల స్థాయి పెరిగింది. బాలాపూర్ గణేశ్కు ప్రత్యేక గుర్తింపు వచ్చింది. అయితే 1994లో జరిగిన లడ్డూ వేలం బాలాపూర్ ఉత్సవాల చరిత్రలో కొత్త అధ్యాయానికి తెరతీసింది. అదే ఏడాది తొలిసారి లడ్డూను వేలం వేశారు. స్థానిక రైతు కొలను మోహన్రెడ్డి రూ.450కు లడ్డూను దక్కించుకున్నారు. మరుసటి ఏడాది కూడా ఆయనే వేలంలో పాల్గొని రూ.4,500కు లడ్డూను సొంతం చేసుకున్నారు. అక్కడి నుంచి లడ్డూ వేలంపై ప్రజల్లో ఆసక్తి మరింత పెరిగింది.
ఆ తర్వాత లడ్డూ ధర ఏటా పెరుగుతూ వచ్చింది. 1996లో రూ.18 వేలు పలికింది. 1997లో రూ.28 వేలకు చేరింది. 1998లో రూ.51 వేలకు వెళ్లింది. 2002లో తొలిసారి లక్ష దాటింది. ఆ ఏడాది రూ.1.05 లక్షలకు వేలం జరిగింది. 2007లో రూ.4.15 లక్షలు పలికింది. 2012లో రూ.7.50 లక్షలకు చేరింది. 2015లో రూ.10.32 లక్షలు పలికింది. 2017లో రూ.15.60 లక్షలకు చేరింది. 2019లో రూ.17.60 లక్షలు పలికింది. 2021లో రూ.18.90 లక్షలకు చేరింది. 2022లో రూ.24.60 లక్షలు పలికింది. 2023లో రూ.27 లక్షలు. 2024లో రూ.30.01 లక్షలకు చేరింది. 2025లో మరో రికార్డు నమోదైంది. బాలాపూర్ లడ్డూ రూ.35 లక్షలకు వేలం వెళ్లింది.
అలా రూ.450తో మొదలైన లడ్డూ వేలం మూడు దశాబ్దాల కాలంలో రూ.35 లక్షలకు చేరింది. ఈ పెరుగుదల వెనుక కేవలం వేలం పోటీ మాత్రమే లేదు. లడ్డూపై భక్తుల్లో పెరిగిన నమ్మకం కూడా ఒక కారణంగా కనిపిస్తుంది.
లడ్డూ అంటే నమ్మకం
బాలాపూర్లో వేలం రోజు వాతావరణమే ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. ఉదయం నుంచే భక్తులు, స్థానికులు పెద్ద సంఖ్యలో చేరుకుంటారు. గణపయ్యకు ప్రత్యేక పూజలు జరుగుతాయి. అనంతరం గణేశుడిని ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్తారు. ఆ తర్వాత అందరి దృష్టి లడ్డూ వేలంపైనే ఉంటుంది. మీడియా దృష్టి కూడా ఈ వేలంపై ఉంటుంది. లైవ్ లు కొనసాగుతాయి. వేలం మొదలైనప్పుడు చిన్న మొత్తాలతో బిడ్డింగ్ మొదలవుతుంది. క్రమంగా మొత్తం పెరుగుతుంది. వేలల్లోకి వెళ్తుంది. ఆ తర్వాత లక్షల్లోకి చేరుతుంది. ఎవరు చివరి బిడ్ వేస్తారోనన్న ఉత్కంఠ ఉంటుంది. వేలం పూర్తయిన వెంటనే అక్కడ హర్షధ్వానాలు వినిపిస్తాయి.
2025లో కూడా వేలం రూ.1,116తో ప్రారంభమై కొద్దిసేపట్లోనే గత ఏడాది రికార్డును దాటింది. చివరకు కర్మన్ఘాట్కు చెందిన లింగాల దశరథ్గౌడ్ రూ.35 లక్షలకు లడ్డూను దక్కించుకున్నారు. లడ్డూను దక్కించుకున్న వ్యక్తి దాన్ని కేవలం ఇంటికి తీసుకెళ్లడం మాత్రమే కాదు. గణపయ్య ప్రసాదంగా ఎంతో భక్తితో స్వీకరిస్తారు. కుటుంబ సభ్యులకు పంచుతారు. కొందరు తమ పొలాల్లో ప్రసాదంగా చల్లుతారు. మరికొందరు తమ ఇల్లు, వ్యాపార స్థలాల్లో శుభప్రదంగా భావించి ఉంచుతారు.
వేలం డబ్బు.. సమాజానికి ఉపయోగం
బాలాపూర్ లడ్డూ వేలానికి మరో ప్రత్యేకత ఉంది. వేలం ద్వారా వచ్చిన మొత్తాన్ని స్థానిక అభివృద్ధి, సామాజిక కార్యక్రమాలకు ఉపయోగిస్తున్నారు. దేవాలయాల అభివృద్ధి, స్థానిక మౌలిక వసతులు, ఇతర సామాజిక కార్యక్రమాలకు నిధులు ఇస్తున్నారు. అందుకే బాలాపూర్ లడ్డూ వేలాన్ని కేవలం ఎవరు ఎంతకు కొన్నారు అనే కోణంలో చూడలేం. ఒక వైపు భక్తుడి నమ్మకం ఉంటుంది. మరో వైపు ఆ మొత్తంతో సమాజానికి ఉపయోగపడే కార్యక్రమాలు ఉంటాయి. ఈ రెండు అంశాలు కలవడంతో వేలానికి మరింత ప్రత్యేకత వచ్చింది.
గ్రామం నుంచి నగరానికి వచ్చిన గుర్తింపు
బాలాపూర్ ఒకప్పుడు గ్రామీణ వాతావరణంతో ఉండేది. ఇప్పుడు హైదరాబాద్ మహానగరం విస్తరించడంతో పరిస్థితులు మారాయి. చుట్టూ భారీ నిర్మాణాలు వచ్చాయి. జనాభా పెరిగింది. జీవన విధానం మారింది. అయినా గణపయ్య ఉత్సవాల విషయంలో పాత సంప్రదాయాన్ని బాలాపూర్ ప్రజలు కొనసాగిస్తున్నారు. పెద్దలు సంప్రదాయాన్ని కాపాడుతున్నారు. యువత ఉత్సవాల నిర్వహణలో భాగస్వాములు అవుతున్నారు. మహిళలు కూడా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటున్నారు. అందరూ కలిసి జరుపుకునే పండుగగా బాలాపూర్ గణేశ్ ఉత్సవం కొనసాగుతోంది.
నిమజ్జనానికి ముందు బాలాపూర్ నుంచి గణేశ్ శోభాయాత్ర ప్రారంభమవడం కూడా ప్రత్యేకత. అక్కడి నుంచి బయలుదేరే గణపయ్యను చూసేందుకు పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు వస్తుంటారు. దీంతో బాలాపూర్ గణేశ్కు హైదరాబాద్ గణేశ్ ఉత్సవాల్లో ప్రత్యేక గుర్తింపు ఏర్పడింది. ఊరు బాగుంటేనే మన బతుకు బాగుంటదనే సామెత బాలాపూర్ లడ్డూ వేలానికి చక్కగా సరిపోతుంది. అలాగే నమ్మకం ఉంటే రాయి కూడా దేవుడే. భక్తి ఉంటే ప్రసాదం కూడా బంగారమే అనే మాట కూడా ఈ లడ్డూ కథలోని భావాన్ని చెబుతుంది.
మూడు దశాబ్దాల లడ్డూ వేలం.. ఎవరు దక్కించుకున్నారంటే?
బాలాపూర్ లడ్డూ వేలం చరిత్రలో 1994 నుంచి 2025 వరకు విజేతల పేర్లు కూడా ఆసక్తికరంగానే ఉన్నాయి. అందుబాటులో ఉన్న నివేదికల ప్రకారం వరుస ఇలా ఉంది.
- 1994 – కొలను మోహన్రెడ్డి – రూ.450
- 1995 – కొలను మోహన్రెడ్డి – రూ.4,500
- 1996 – కొలను కృష్ణారెడ్డి – రూ.18,000
- 1997 – కొలను కృష్ణారెడ్డి – రూ.28,000
- 1998 – కొలను మోహన్రెడ్డి – రూ.51,000
- 1999 – కళ్లెం అంజిరెడ్డి – రూ.65,000
- 2000 – కళ్లెం ప్రతాప్రెడ్డి – రూ.66,000
- 2001 – జి. రఘునందన్చారి – రూ.85,000
- 2002 – కందాడ మాధవరెడ్డి – రూ.1.05 లక్షలు
- 2003 – చిగిరింత బాల్రెడ్డి – రూ.1.55 లక్షలు
- 2004 – కొలను మోహన్రెడ్డి – రూ.2.01 లక్షలు
- 2005 – ఇబ్రహీం శేఖర్ – రూ.2.08 లక్షలు
- 2006 – చిగిరింత తిరుపతిరెడ్డి – రూ.3 లక్షలు
- 2007 – జి. రఘునందన్చారి – రూ.4.15 లక్షలు
- 2008 – కొలను మోహన్రెడ్డి – రూ.5.07 లక్షలు
- 2009 – సరిత – రూ.5.10 లక్షలు
- 2010 – కొడాలి శ్రీధర్బాబు – రూ.5.35 లక్షలు
- 2011 – కొలను బ్రదర్స్ – రూ.5.45 లక్షలు
- 2012 – పన్నాల గోవర్ధన్రెడ్డి – రూ.7.50 లక్షలు
- 2013 – తీగల కృష్ణారెడ్డి – రూ.9.26 లక్షలు
- 2014 – సింగిరెడ్డి జైహింద్రెడ్డి – రూ.9.50 లక్షలు
- 2015 – కళ్లెం మదన్మోహన్రెడ్డి – రూ.10.32 లక్షలు
- 2016 – కందాడి స్కైలాబ్రెడ్డి – రూ.14.65 లక్షలు
- 2017 – నాగం తిరుపతిరెడ్డి – రూ.15.60 లక్షలు
- 2018 – తేరేటిపల్లి శ్రీనివాస్గుప్తా – రూ.16.60 లక్షలు
- 2019 – కొలను రాంరెడ్డి – రూ.17.60 లక్షలు
- 2020 – కరోనా కారణంగా సాధారణ వేలం జరగలేదు
- 2021 – రమేష్యాదవ్, మర్రి శశాంక్రెడ్డి – రూ.18.90 లక్షలు
- 2022 – వంగేటి లక్ష్మారెడ్డి – రూ.24.60 లక్షలు
- 2023 – దాసరి దయానంద్రెడ్డి – రూ.27 లక్షలు
- 2024 – కొలను శంకర్రెడ్డి – రూ.30.01 లక్షలు
- 2025 – లింగాల దశరథ్గౌడ్ – రూ.35 లక్షలు.
ఈ జాబితాలో ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం కూడా కనిపిస్తుంది. తొలి దశలో కొలను కుటుంబానికి చెందిన వారు పలుమార్లు లడ్డూను దక్కించుకున్నారు. కొలను మోహన్రెడ్డి 1994, 1995, 1998, 2004, 2008లో విజేతగా నిలిచినట్టు రికార్డులు చూపిస్తున్నాయి.
చివరగా..
బాలాపూర్ లడ్డూ కథ కేవలం రూ.450 నుంచి రూ.35 లక్షలకు పెరిగిన వేలం కథ కాదు. ఇది మూడు దశాబ్దాల భక్తి ప్రయాణం. ఇది ఒక గ్రామం కాపాడుకుంటున్న సంప్రదాయం. ఇది భక్తుల నమ్మకం. ఇది కుటుంబాల అనుబంధం. ఇది సమాజంతో ముడిపడిన ఒక ప్రత్యేక వేడుక. ప్రతి వినాయక చవితికీ హైదరాబాద్లో ఒక ప్రశ్న ప్రత్యేకంగా వినిపిస్తుంది. ఈసారి బాలాపూర్ గణేశ్ లడ్డూ ఎంత పలికింది? ఆ ప్రశ్నకు వచ్చే సమాధానం కేవలం ఒక ధర కాదు. దాని వెనుక భక్తి ఉంది. నమ్మకం ఉంది. సంప్రదాయం ఉంది. బాలాపూర్ ప్రజల అనుబంధం ఉంది.
బాలాపూర్ లడ్డూ. ఒక ప్రసాదం మాత్రమే కాదు. మూడు దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ఒక విశ్వాసం అని చెప్పాలి.
-కొండవీటి శివనాగరాజు, డిప్యూటీ అవుట్పుట్ ఎడిటర్, టీవీ9