మధుమేహం విషయంలో జన్యుపరమైన అంశాలతో పాటు జీవనశైలి కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ముఖ్యంగా టైప్-2 మధుమేహం వచ్చే అవకాశంపై కుటుంబ చరిత్ర, అధిక బరువు, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, ఆహారపు అలవాట్లు వంటి అనేక అంశాలు ప్రభావం చూపుతాయి. అందుకే కుటుంబంలో మధుమేహం ఉన్నవారు భయపడటం కంటే చిన్న వయసు నుంచే ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లు పాటించడం, అవసరమైనప్పుడు రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను పరీక్షించుకోవడం ద్వారా తమ ఆరోగ్యంపై ముందుగానే శ్రద్ధ పెట్టడం మంచిది.
1. మధుమేహం వంశపారంపర్యంగా రావచ్చా?
మధుమేహానికి జన్యుపరమైన సంబంధం ఉంది. అంటే కుటుంబంలో ఎవరికైనా మధుమేహం ఉంటే, ఇతర కుటుంబ సభ్యులతో పోలిస్తే తర్వాతి తరంలో మధుమేహం వచ్చే ప్రమాదం పెరగవచ్చు. కానీ దీనిని తప్పకుండా తల్లిదండ్రుల నుంచి పిల్లలకు సంక్రమించే వ్యాధిగా భావించకూడదు.
జన్యుపరమైన ప్రభావం ఉన్నప్పటికీ మధుమేహం అభివృద్ధి చెందడంలో పర్యావరణం, ఆహారం, శారీరక శ్రమ, శరీర బరువు వంటి అంశాలు కూడా ముఖ్యమైనవి.
2. టైప్-1, టైప్-2 మధుమేహం ఒకటే కాదు
మధుమేహంలో ప్రధానంగా టైప్-1, టైప్-2 అనే రెండు రకాలు ఉన్నాయి. టైప్-1లో శరీరం తగినంత ఇన్సులిన్ను ఉత్పత్తి చేయదు. టైప్-2లో జన్యుపరమైన ప్రభావంతో పాటు జీవనశైలి, శరీర బరువు, శారీరక చురుకుదనం వంటి అంశాలు కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి.
అందువల్ల కుటుంబంలో టైప్-2 మధుమేహం ఉన్నప్పుడు పిల్లలు భవిష్యత్తులో తమ ఆరోగ్యంపై మరింత శ్రద్ధ వహించడం ఉపయోగకరం.
3. తల్లిదండ్రుల్లో ఒక్కరికి ఉంటే?
తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరికి టైప్-2 మధుమేహం ఉంటే పిల్లలకు భవిష్యత్తులో మధుమేహం వచ్చే ప్రమాదం సాధారణంగా పెరగవచ్చు. అయితే ఇది వ్యాధి తప్పకుండా వస్తుందనే అర్థం కాదు.
కుటుంబ చరిత్ర ఉన్నవారు బరువు, ఆహారం, శారీరక చురుకుదనం వంటి అంశాలను చిన్న వయసు నుంచే జాగ్రత్తగా నిర్వహించడం మంచిది.
4. ఇద్దరు తల్లిదండ్రులకు ఉంటే?
తల్లిదండ్రులిద్దరికీ మధుమేహం ఉంటే పిల్లల్లో జన్యుపరమైన ప్రమాదం మరింత ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ ప్రతి బిడ్డకు తప్పనిసరిగా మధుమేహం వస్తుందని చెప్పలేం.
ఇలాంటి కుటుంబాల్లో ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని పాటించడం, బరువును అదుపులో ఉంచుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా శారీరక శ్రమ చేయడం మరింత ముఖ్యమవుతుంది.
5. మధుమేహం ప్రమాదాన్ని ఎలా తగ్గించుకోవాలి?
కుటుంబంలో మధుమేహం ఉన్నవారు ముందుగానే కొన్ని అలవాట్లను మార్చుకోవచ్చు.
ప్రతిరోజూ తగినంత శారీరక శ్రమ చేయాలి.
అధిక బరువు ఉంటే క్రమంగా ఆరోగ్యకరమైన బరువును లక్ష్యంగా పెట్టుకోవాలి.
సమతుల్యమైన ఆహారం తీసుకోవాలి.
అధికంగా ప్రాసెస్ చేసిన, చక్కెర ఎక్కువగా ఉండే ఆహారాలను పరిమితం చేయాలి.
ఎక్కువసేపు కదలకుండా కూర్చునే అలవాటును తగ్గించాలి.
ఒత్తిడిని నియంత్రించుకునే ప్రయత్నం చేయాలి.
కుటుంబంలో మధుమేహ చరిత్ర ఉంటే వైద్యుల సలహాతో రక్తంలో చక్కెర పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
6. షుగర్ పరీక్ష ఎప్పుడు చేయించుకోవాలి?
కుటుంబంలో మధుమేహ చరిత్ర ఉన్నవారు తమ వ్యక్తిగత ప్రమాద కారకాల ఆధారంగా ఎప్పుడు పరీక్షలు అవసరమో వైద్యుడిని అడగడం మంచిది. అవసరాన్ని బట్టి ఫాస్టింగ్ బ్లడ్ గ్లూకోజ్ వంటి పరీక్షలను సూచించవచ్చు.
ముఖ్యంగా అధిక దాహం, తరచుగా మూత్రవిసర్జన, కారణం లేకుండా బరువు తగ్గడం, అధిక అలసట వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వైద్యులను సంప్రదించడం మంచిది.
7. భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.. అప్రమత్తంగా ఉండాలి!
తల్లిదండ్రులకు మధుమేహం ఉందని తెలిసిన వెంటనే పిల్లలకు కూడా భవిష్యత్తులో అదే సమస్య వస్తుందని భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. జన్యుపరమైన ప్రమాదం ఉండటం వేరు.. వ్యాధి తప్పనిసరిగా రావడం వేరు.
చిన్న వయసు నుంచే ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం, క్రమమైన శారీరక చురుకుదనం, ఆరోగ్యకరమైన బరువు వంటి అలవాట్లను పెంచుకోవడం మధుమేహ ప్రమాదాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడవచ్చు.
గమనిక:
ఈ కథనం సాధారణ ఆరోగ్య అవగాహన కోసం మాత్రమే. మధుమేహం వచ్చే ప్రమాదం ప్రతి వ్యక్తిలో వేర్వేరుగా ఉంటుంది. కుటుంబ చరిత్ర ఉన్నంత మాత్రాన మధుమేహం తప్పనిసరిగా వస్తుందని అర్థం కాదు. వ్యక్తిగత ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయడానికి వైద్యులను సంప్రదించి తగిన పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. ఇప్పటికే మధుమేహం ఉన్నవారు వైద్యుల సూచించిన చికిత్సను స్వయంగా నిలిపివేయకూడదు.